Okulary plusy – co to znaczy i dla kogo są przeznaczone?

„Okulary plusy” to potoczne określenie okularów z soczewkami o dodatniej mocy, oznaczonej na recepcie znakiem „+”. Takie soczewki skupiają światło i pomagają ustawić obraz na siatkówce. Stosuje się je między innymi przy nadwzroczności oraz prezbiopii, ale sam znak plus nie jest diagnozą.

Co oznacza plus w okularach?

Soczewka dodatnia działa jak dodatkowy układ skupiający światło. W zdrowym oku promienie świetlne powinny ogniskować się na siatkówce, czyli warstwie znajdującej się na tylnej ścianie gałki ocznej. Przy nadwzroczności obraz powstaje za siatkówką. Soczewka plusowa zwiększa moc skupiającą układu optycznego oka i przesuwa ognisko do przodu, na właściwe miejsce.

Moc soczewki wyraża się w dioptriach. Zapis „+1,50 D” oznacza dodatnią moc sferyczną o wartości 1,50 dioptrii dla konkretnego oka. Nie mówi jednak wszystkiego o korekcji. Na recepcie mogą znajdować się także parametry dotyczące astygmatyzmu, różnej mocy prawego i lewego oka oraz widzenia z bliska.

Jak działają okulary plusowe?

W nadwzroczności gałka oczna jest zwykle zbyt krótka w stosunku do mocy układu optycznego albo rogówka i soczewka oka za słabo skupiają światło. Ognisko powstaje więc za siatkówką. Młode osoby mogą przez pewien czas kompensować niewielką nadwzroczność dzięki akomodacji, czyli zdolności oka do zmiany ustawienia ostrości. Taki wysiłek może jednak powodować zmęczenie oczu, bóle głowy lub nieostre widzenie po dłuższym czytaniu.

Okulary plusowe wspierają naturalne możliwości oka. W zależności od wielkości wady mogą być potrzebne stale albo tylko podczas określonych czynności. O tym, kiedy je nosić, powinien zdecydować specjalista po badaniu, ponieważ podobne objawy mogą towarzyszyć także astygmatyzmowi lub innym problemom ze wzrokiem.

Nadwzroczność a prezbiopia – czym się różnią?

Obie sytuacje mogą wymagać soczewek dodatnich, ale mają inną przyczynę. Nadwzroczność jest wadą refrakcji, która może występować już w dzieciństwie lub młodym wieku. Prezbiopia, nazywana też starczowzrocznością, wynika natomiast ze stopniowej utraty elastyczności soczewki oka i osłabienia akomodacji. Najczęściej ujawnia się po 40. roku życia, choć dokładny moment zależy od indywidualnych cech oka.

Dlatego określenie „plusy dla starszych osób” jest uproszczeniem. Soczewki dodatnie mogą być potrzebne dziecku, młodej osobie z nadwzrocznością, osobie z prezbiopią albo komuś, kto potrzebuje dodatkowej mocy do bliży.

Dlaczego nie warto dobierać gotowych okularów bez badania?

Gotowe okulary z marketu lub apteki bywają użyteczne jako doraźne okulary do czytania, ale mają uproszczoną konstrukcję. Zwykle obie soczewki mają tę samą moc, a okulary nie uwzględniają indywidualnych parametrów użytkownika. Nie zastępują pełnej korekcji, szczególnie gdy mają być noszone codziennie.

Przed zakupem gotowych okularów warto sprawdzić, czy nie występują czynniki, których takie szkła nie korygują:

• Astygmatyzm – wymaga zastosowania cylindra i określenia osi, a nie tylko dodatniej mocy sferycznej.
• Różna wada w obu oczach – gotowe okulary mają zwykle identyczne szkła, choć prawe i lewe oko mogą potrzebować innych wartości.
• Nieprawidłowy rozstaw źrenic – parametr PD pomaga ustawić środki optyczne soczewek naprzeciw źrenic.
• Brak badania narządu wzroku – samodzielny zakup może opóźnić rozpoznanie przyczyny pogorszenia widzenia.

Badanie u optometrysty lub okulisty jest szczególnie ważne, gdy widzenie pogorszyło się nagle, problem dotyczy głównie jednego oka, pojawiają się bóle głowy albo czytanie szybko męczy wzrok. Nie należy też dobierać mocy na podstawie wieku ani okularów należących do innej osoby.

Jak czytać receptę na okulary plusowe?

Znak „+” dotyczy przede wszystkim mocy sferycznej. Pozostałe skróty opisują inne elementy korekcji:

• SPH lub sfera – podstawowa moc soczewki, dodatnia przy plusach albo ujemna przy minusach.
• CYL lub cylinder – moc korekcji astygmatyzmu.
• AXIS lub oś – kierunek ustawienia korekcji cylindrycznej.
• ADD – dodatkowa moc do bliży, stosowana między innymi w okularach progresywnych.

Na recepcie mogą pojawić się także osobne wartości dla oka prawego i lewego oraz rozstaw źrenic. Dopiero cały zapis, wynik badania i przeznaczenie okularów pozwalają określić właściwą korekcję.

Plusy nie oznaczają konkretnego wieku ani jednej choroby. Są rodzajem mocy optycznej soczewek. Mogą korygować nadwzroczność, wspierać widzenie z bliska przy prezbiopii albo stanowić część bardziej złożonej korekcji. Jeśli okulary mają służyć do stałego noszenia, pojawia się astygmatyzm lub różnica między oczami, bezpieczniej oprzeć ich dobór na indywidualnym badaniu wzroku.

Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. Zawsze zasięgnij opinii specjalisty medycyny w powyższym zakresie.