Sukienka niebieska czy złota – dlaczego widzimy różne kolory?

Sukienka była niebiesko-czarna. To, że część osób widziała ją jako biało-złotą, wynikało z pracy mózgu, który próbował ustalić rodzaj oświetlenia na niejednoznacznym, niedoświetlonym zdjęciu.

Dlaczego sukienka niebieska czy złota wyglądała inaczej?

Fotografia, która obiegła internet, nie pokazywała kolorów w jednoznacznych warunkach. Nie było jasne, czy sukienka znajduje się w cieniu i jest oświetlona niebieskawym światłem, czy też pada na nią światło o cieplejszym, żółtawym odcieniu. Mózg musiał więc zinterpretować brakujące informacje.

Pomaga mu w tym stałość barw – mechanizm, dzięki któremu przedmioty zwykle zachowują dla nas podobny kolor mimo zmiany oświetlenia. Biała kartka pozostaje biała zarówno w świetle dziennym, jak i przy ciepłej lampie, choć fizycznie dociera do niej światło o innym składzie.

W przypadku sukienki obraz znalazł się na granicy percepcji. Różne osoby przyjęły odmienne założenia dotyczące oświetlenia, a następnie ich mózgi skorygowały kolory zdjęcia w różny sposób. Osoby widzące wersję biało-złotą mogły nieświadomie „odjąć” niebieskawe światło od obrazu. Z kolei osoby widzące niebiesko-czarną interpretowały scenę tak, jakby była oświetlona światłem cieplejszym lub bardziej naturalnym.

Na odbiór fotografii wpływały przede wszystkim:

• Oświetlenie otoczenia – mózg próbował odgadnąć, jakie światło pada na sukienkę.
• Niedoświetlenie zdjęcia – ograniczona ilość informacji zwiększała niejednoznaczność obrazu.
• Interpretacja mózgu – system wzrokowy korygował kolory zgodnie z przyjętym założeniem o świetle.
• Indywidualna wrażliwość wzrokowa i doświadczenia – u różnych osób ta sama wskazówka wizualna mogła prowadzić do innej interpretacji.

Co ten fenomen mówi o widzeniu?

Spór nie był zwykłą kwestią gustu ani dowodem wady wzroku. Pokazał, że widzenie nie polega na mechanicznym rejestrowaniu barw. Mózg stale łączy informacje ze zdjęcia z wcześniejszymi doświadczeniami i przewidywaniami dotyczącymi światła.

Właśnie dlatego dwie osoby mogły patrzeć na ten sam obraz i otrzymać odmienne, lecz dla każdej z nich przekonujące wrażenie kolorystyczne. Sukienka pozostała niebiesko-czarna, ale jej fotografia ujawniła, jak aktywnie mózg tworzy naszą percepcję rzeczywistości.