Pieczenie za mostkiem, kwaśny posmak w ustach, odbijanie, a czasem nawet chrypka czy przewlekły kaszel – refluks może dawać objawy, które nie zawsze od razu kojarzą się z przewodem pokarmowym. Wynikają one z cofania się żołądkowej do przełyku, ale dlaczego właściwie dochodzi do tego zjawiska? W jaki sposób możemy ograniczyć nieprzyjemne dolegliwości?
Skąd bierze się refluks? Najczęstsze przyczyny i czynniki ryzyka
Refluks żołądkowo-przełykowy to zjawisko cofania się treści pokarmowej. U jego podstaw leży nieprawidłowe działanie dolnego zwieracza przełyku, czyli mięśnia oddzielającego żołądek od przełyku. Istnieje wiele czynników sprzyjających wystąpieniu tego zaburzenia, do których należą m.in.:
-
nadwaga i otyłość,
-
spożywanie obfitych, tłustych lub pikantnych posiłków,
-
palenie tytoniu,
-
nadużywanie alkoholu,
-
jedzenie na krótko przed położeniem się,
-
przewlekły stres,
-
siedzący tryb życia,
-
wahania hormonalne w przebiegu ciąży,
-
niektóre leki, np. środki przeciwbólowe, antykoncepcja hormonalna,
-
choroby przewlekłe, np. cukrzyca czy zaburzenia motoryki przewodu pokarmowego.
Typowe i nietypowe objawy refluksu żołądka
Najbardziej charakterystycznym objawem refluksu jest zgaga, czyli pieczenie za mostkiem, które nasila się po posiłku, podczas schylania lub w pozycji leżącej. Często towarzyszy jej uczucie cofania się treści żołądkowej do przełyku lub jamy ustnej oraz kwaśne odbijanie. Refluks może przyczyniać się do rozwoju także mniej typowych dolegliwości, m.in.:
-
ból w nadbrzuszu,
-
chrypka i podrażnienie gardła,
-
gorzki posmak w ustach,
-
przewlekły kaszel,
-
ból w klatce piersiowej,
-
nawracające infekcje zatok,
-
zapalenie ucha.
Szczególnej uwagi wymagają objawy alarmowe, przede wszystkim trudności lub ból podczas połykania, krwawienie z przewodu pokarmowego, niedokrwistość, niezamierzona utrata masy ciała czy uporczywe wymioty.
Leczenie refluksu – co pomaga złagodzić objawy?
Podstawą leczenia refluksu jest wyeliminowanie czynników, które mogą go wywoływać. W tym celu warto wprowadzić zmiany w stylu życia, takie jak:
-
redukcja masy ciała w przypadku nadwagi lub otyłości,
-
unikanie posiłków na 2-3 godziny przed snem,
-
ograniczenie produktów, które indywidualnie nasilają dolegliwości,
-
zaprzestanie palenia tytoniu i ograniczenie alkoholu.
W aptekach dostępne są też leki łagodzące objawy refluksu, które hamują lub neutralizują kwas solny w żołądku oraz chronią błonę śluzową przełyku przed podrażnieniem. Trzy najważniejsze grupy preparatów o takim działaniu to:
-
inhibitory pompy protonowej (IPP), np. pantoprazol,
-
antagoniści receptora H2, np. famotydyna,
-
leki zobojętniające kwas solny, np. na bazie alginianów czy soli wapnia, glinu i magnezu.
Preparaty dostępne bez recepty są przeznaczone do doraźnego łagodzenia objawów refluksu. Jeśli jednak zgaga, kwaśne odbijanie lub uczucie cofania się treści żołądkowej regularnie nawracają, warto skonsultować się z lekarzem. Częste objawy mogą wymagać dalszej diagnostyki i odpowiednio dobranego leczenia.
Sporadycznie występujący refluks nie musi wzbudzać niepokoju, jednak nawracające dolegliwości mogą być sygnałem rozwoju choroby refluksowej przełyku. Warto więc obserwować ich charakter i częstotliwość, ponieważ odpowiednio wcześnie rozpoznany problem pozwala wdrożyć skuteczne leczenie i ograniczyć ryzyko późniejszych powikłań.
Bibliografia:
-
Waluga, M. Choroba refluksowa przełyku i jej leczenie w wybranych przypadkach. Lekarz POZ, 7(3): 197-203.
-
Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika, Medycyna Praktyczna, Kraków 2023.
Artykuł sponsorowany
